Dul i ngleic

le hEaspa Dídine

Dul i ngleic le hEaspa Dídine

Réamhrá

Agus freagairt phráinneach á tabhairt ar ghéarchéim na dídine, dírítear i gColún a hAon ar ghníomh láithreach a ghlacadh chun cabhrú leo sin atá ar na sráideanna agus leo sin atá i gcóiríocht éigeandála, lena n-áirítear teaghlaigh in óstáin.

Cuirfear seirbhísí cúram sláinte agus tacaíochta breise ar fáil chun dul i ngleic le handúil agus le meabhairshláinte, mar aon leis an iliomad saincheist eile is cúis leo atá in ann easpa dídine a chruthú nó fad a chur leis. Glacfar cur chuige ‘uile-Rialtais’ chun dul i ngleic leis an dúshlán sin, le comhordú tacaíochtaí idirghníomhaireachta do dhaoine atá gan dídean i láthair na huaire.

Chun dul i ngleic leis an méid teaghlach atá i gcóiríocht éigeandála, lena n-áirítear óstáin, leibhéal nach féidir glacadh leis, tabharfar réitigh luatha sa cholún lárnach seo den Phlean Gníomhaíochta agus méadófar an méid tithíochta a chuirfear ar fáil, lena n-áirítear réitigh nua nuálacha cosúil le tithíocht mear-thógála agus gheofar réadmhaoin phríobháideach atá folamh ón nGníomhaireacht Tithíochta.

Príomhchuspóir is ea daoine atá i mbaol a n-ioncam a chailleadh a aithint agus tacú lena gcuid iarrachtaí fanacht ina gcuid tithe, agus béim ar leith ar choimeád tionóntachta agus tacaíocht a thabhairt dóibh siúd a bhfuil riaráistí morgáiste acu.

Taifeadadh
duine mar dhaoine gan dídean i mí an Nollaig 2017

Gníomhartha Colúin

D’éirigh le breis is 3,000 duine teach cónaithe a fháil ar fud na tíre in 2016. Áirítear le príomhghníomhartha Cholún a hAon réitigh luatha chun dul i ngleic leis an leibhéal doghlactha teaghlach i gcóiríocht éigeandála agus le soláthar tithíochta:

  • Leathnóimid tionóntachtaí easpa dídine na hÍocaíochta Cúnaimh Tithíochta (HAP) go dtí 550 in 2016 agus go dtí 1,200 in 2017. In 2016, bhain 810 teaghlach as Réigiún Bhaile Átha Cliath tairbhe as an scéim. Chuathas thar an sprioc a bhí leagtha síos le haghaidh 2015.
  • Tógfaimid ar a laghad 1,500 teach cónaithe mearsheachadta faoin mbliain 2018. Tá 350 díobh sin ag dul trí na céimeanna éagsúla seachadta, lena n-áirítear tógáil faoi dheireadh 2016. Déanfar obair ar 650 eile in 2017.
  • Gheobhaidh an Ghníomhaireacht Tithíochta 1,600 aonad eile atá folamh faoi láthair.
  • Méadóimid faoi thrí sprioc aonaid an chláir ‘Housing First’ i mBaile Átha Cliath ó 100 go dtí 300.
  • Faoi dheireadh 2016, bhí 210 leaba éigeandála breise againn do dhaoine aonair/lánúnacha agus daoine a bhí ag codladh ar na sráideanna, ar chostas suas le €6.1 milliún. Tá dhá shaoráid bhreise beartaithe.
  • Cuirfear méadú thart ar 20% ar bhuiséad bliantúil FSS i gcomhair seirbhísí dídine – €6 mhilliún. Soláthróidh sé sin tacaíochtaí sláinte, meabhairshláinte agus andúile do dhaoine atá ag codladh ar na sráideanna agus do dhaoine i gcóiríocht éigeandála, dream a mbíonn riachtanais chasta acu go minic agus nach mór dul i ngleic leo ag teacht leis an bhforáil maidir le tithíocht chobhsaí.
  • Coinneoimid daoine ina gcuid tithe a mhéid agus is féidir, agus tabharfaimid tacaíocht airgeadais agus dlíthiúil do dhaoine a bhfuil riaráistí morgáiste acu agus seirbhís theileafóin in aisce ar fud na tíre faoi dheireadh na bliana 2016.

Easpa dídine in Éirinn – na huimhreacha

5,508 duine fásta i gcóiríocht éigeandála arna maoiniú ag an Stát i mí na Nollaig 2017

1,408 teaghlach áirithe san fhigiúr sin

3,079 cleithiúnach ceangailte leis na teaghlaigh sin

Taifeadadh 184 duine ag codladh ar na sráideanna i mBaile Átha Cliath idir 7-8 Samhain 2017

2,300 ar éirigh leo áit chónaithe a aimsiú i rith 2015

3,000+ duine ar éirigh leo áit chónaithe a aimsiú in 2016

4,000+ duine ar éirigh leo áit chónaithe a aimsiú in 2017

300 tionóntacht le cruthú le haghaidh daoine atá gan dídean le fada faoin tionscnamh Housing First, a bhfuil Focus Ireland/Iontaobhas Peter McVerry ar chonradh chun

Ráthaíocht tógála 60 bliain a sholáthar ar na haonaid Mear-thógála i mBaile an Munna

2,100+ teaghlach gan dídean, ó 1 Eanáir 2017, a fuair tacaíocht ón Íocaíocht Cúnaimh Tithíochta (HAP)

1,700+ tionóntacht a fuair tacaíocht faoin Treoirthionscadal HAP do Dhaoine gan Dídean i mBaile Átha Cliath in 2017

Bunaíodh 17,916 tionóntacht HAP in 2017 (Ba é 15,000 an sprioc in Éire a Atógáil)

31,200+ tionóntacht ghníomhach HAP i bhfeidhm faoin 31 Nollaig 2017

Is é 10,700 an líon neasach de thionóntachtaí ar Fhorlíonadh Cíosa a fuair cosaint i dtréimhse dhá bhliain faoi thionscnamh de chuid na Roinne Coimirce Sóisialaí chun cosaint a thabhairt do chliaint atá i mbaol easpa dídine de bharr cíos méadaithe.


Ag tacú le Teaghlaigh gan dídean

Cuirfimid deireadh de réir a chéile leis an úsáid atáthar a bhaint as óstáin faoi lár na bliana 2017, ach amháin do chásanna éigeandála, agus soláthróimid tuilleadh tacaíochtaí do theaghlaigh a bhfuil leanaí acu.

Tá an méid teaghlach gan dídean agus an úsáid atáthar a bhaint as óstáin mar chóiríocht éigeandála i bhfad níos fairsinge i Réigiún Bhaile Átha Cliath ná mar atá sé sa chuid eile den tír – tá thart ar 90% de theaghlaigh gan dídean i Réigiún Bhaile Átha Cliath. Tá sé i gceist againn an grúpa reatha teaghlach a bhogadh amach as na socruithe óstáin sin chomh tapa agus is féidir linn agus, faoi lár 2017 ní bheidh óstáin in úsáid ach amháin mar chóiríocht éigeandála i gcúinsí eisceachtúla. Ag deireadh an Mhárta, fuair 870 teaghlach gan dídean áit chónaithe in óstáin thráchtála agus i dtithe leapacha agus bricfeasta i réigiún Bhaile Átha Cliath. I mí na Bealtaine, bhí an figiúr sin tite go 647.

Thug an tAire Eoghan Murphy le fios le gairid go mbeadh ar an drochuair roinnt teaghlach in óstáin faoin dáta sin i lár na bliana. Leanann sé ag obair le Príomhoifigigh Feidhmiúcháin na gceithre Údarás Áitiúla i mBaile Átha Cliath chun deireadh a chur leis an úsáid atáthar a bhaint as óstáin chomh tapa agus is féidir.

Tithíocht Mearthógála

Tairgeann tithíocht mearthógála timpeallacht níos cobhsaí ná a bheith ag úsáid óstán do theaghlaigh a dteastaíonn cóiríocht éigeandála uathu. Faoi 2018 beidh 1,500 aonad mearsheachadta ar a laghad curtha ar fáil. Tá oibreacha cumasúcháin ar láithreáin le haghaidh 131 de na haonaid i mBaile Formaid, Droimeanach, Belcamp agus Fionnghlas i mBaile Átha Cliath curtha i gcrích agus tosaíodh ar an obair thógála i rith mhí na Samhna. Faoi dheireadh 2016, cuirfear 350 aonad ar aghaidh tríd na céimeanna éagsúla seachadta, lena n-áirítear tógáil. Déanfar obair ar 650 aonad eile in 2017 agus an 500 eile in 2018.

Leathnú an Chláir ‘Housing First’

Tríd an gclár ‘Housing First’ soláthróimid tithíocht bhuan, chobhsaí agus thacaithe do dhaoine atá gan dídean go fadtéarmach agus laghdóimid dá réir sin de réir a chéile mar a bhítear ag brath ar chóiríocht éigeandála. Tá an sprioc aonaid in ‘Housing First’ á mhéadú faoi thrí againn i mBaile Átha Cliath ó 100 go dtí 300 aonad agus láidreoimid an cur chuige i mórlimistéir uirbeacha eile ar feadh 2017 ar fad.

Aonaid Tithíochta Fholmha a Aimsiú

Gheobhaidh an Ghníomhaireacht Tithíochta 1,600 réadmhaoin folamh, agus úsáidfear méid áirithe acu sin chun tithe buana a chur ar fáil do theaghlaigh gan dídean. Gheobhaidh an Ghníomhaireacht Tithíochta maoiniú díreach €70 milliún i maoiniú caipitil an Státchiste chun punanna réadmhaoine oiriúnacha folmha a aimsiú agus a fháil le haghaidh tithíocht shóisialta, lena n-áirítear teaghlaigh gan dídean, agus gheofar iad go díreach ó institiúidí airgeadais agus ó infheisteoirí. Cuirfear an 1,600 aonad sin ar fáil faoin mbliain 2020.

Ó seoladh Éire a Atógáil i mí Iúil 2016 agus amhail ón 14 Bealtaine 2017, tá glactha ag an nGníomhaireacht Tithíochta le tairiscintí ar 468 áit chónaithe ó raon díoltóirí. Astu sin shínigh an Ghníomhaireacht conarthaí le haghaidh 351 áit chónaithe agus dúnadh 203 de na ceannacháin sin. Tá an próiseas chun réadmhaoin a dhíol le Comhlachtaí Ceadaithe Tithíochta faoi lán seoil.

Cinnteofar freisin leis an soláthar méadaithe de thithíocht shóisialta ar díríodh air sa phlean Éire a Atógáil, 47,000 teach cónaithe faoi dheireadh 2021, go gcuirfear tuilleadh tithe cónaithe ar fáil dóibh sin atá gan dídean agus dóibh sin atá i mbaol a dteach cónaithe a chailleadh.

Íocaíocht Cúnaimh Tithíochta do Theaghlaigh gan Dídean

Tá an Treoirthionscadal Easpa Dídine den scéim Íocaíocht Cúnaimh Tithíochta (HAP) i bhfeidhm ó mhí Feabhra 2015 agus tá an scéim leathnaithe againn chun an t-athrú a dhéanfaidh teaghlaigh ó chóiríocht éigeandála isteach i dtionóntachtaí príobháideacha ar cíos a mhéadú. Leis an méadú sin cruthaíodh 810 tionóntacht in 2016 agus 1,200 in 2017. Go dtí seo i mbliana fuarthas níos mó ná 700 tionóntacht.

Taispeáin Níos Mó

Ag Tacú le Daoine gan Dídean a bhfuil Saincheisteanna Meabhairshláinte & Andúile ag cur isteach orthu

Tá an Roinn Sláinte ag ullmhú Straitéis Náisiúnta Drugaí nua i láthair na huaire a chuirfear i bhfeidhm ó mhí Eanáir 2017 ar aghaidh agus áireofar inti straitéisí agus gníomhartha sonracha chun dul i ngleic le riachtanais athshlánaithe daoine gan dídean a bhfuil fadhbanna andúile acu. Feabhsóimid seirbhísí meabhairshláinte agus cúraim phríomhúil do dhaoine gan dídean le leithdháileadh breise maoinithe de €2 mhilliún i mbliana a mhéadófar go dtí €6 mhilliún in 2017.

Scáthláin Éigeandála

Ionas nach mbeidh cál ach do fhíorbheagán daoine codladh ar na sráideanna, táimid meáite ar a chinntiú go mbeidh dóthain leapacha éigeandála ar fáil inár n-ionaid uirbeacha do dhaoine gan dídean.  Déanfaimid athbhreithniú práinneach ar infhaighteacht reatha chóiríocht éigeandála shealadach agus chóiríocht thacaithe shealadach inár bpríomhlimistéir uirbigh le déanamh amach an mbeidh infhaighteacht iomchuí ann ag teacht le riachtanais.  

Ag Tacú le Teaghlaigh a bhfuil Leanaí acu

Thar 2016 - 2017, leanfaidh Feidhmeannas Easpa Dídine Réigiún Bhaile Átha Cliath agus Tusla, an ghníomhaireacht um leanaí agus an teaghlaigh, ag feidhmiú phrótacal Réigiún Bhaile Átha Cliath i dtaca le freagairtí iomchuí ar imní faoi chosaint agus leas leanaí i measc teaghlaigh i gcóiríocht éigeandála. Déanfar athbhreithniú ar fheidhmiú an phrótacail sin i mí na Nollag 2016 agus déanfar é a shainiú de réir mar is iomchuí. Leathnófar go náisiúnta na socruithe prótacail sin. Cuireadh athbhreithniú den phrótacal i gcrích agus tá socruithe i bhfeidhm chun é a leathnú chuig réigiúin eile ar bhonn céimithe ar feadh 2017. Cuirfidh an Roinn Gnóthaí Leanaí agus Óige (DCYA) agus Tusla go príomha na bearta breise seo a leanas i bhfeidhm, ach gheobhaidh siad ionchur freisin ón Roinn Tithíochta, Pleanála, Pobail agus Rialtais Áitiúil maidir le costais iompair phoiblí:
  • Ceapfar oibrithe Tacaíochta Leanaí Tiomnaithe. Forbróidh na hoibrithe pleananna tacaíochta do leanaí agus do theaghlaigh agus díreofar go háirithe orthu sin a bhfuil riachtanais shonracha acu.
  • Cuideoidh foireann Teagmhála Pobail, Scoile is Baile agus an Chláir Críochnaithe Scoile le leanaí agus le teaghlaigh a bhfuil easpa dídine ag cur isteach orthu chun tinreamh rialta scoile a choimeád agus rochtain tosaíochta ar an gClár Críochnaithe Scoile do sheirbhísí mar chlubanna bricfeasta agus obair baile. Tabharfar rochtain ar iompar poiblí le haghaidh turas scoile agus turais atá i bhfad ón gcóiríocht éigeandála.
  • Tabharfar rochtain do theaghlaigh gan dídean ar naíolanna agus ar sheirbhísí réamhscoile.
  • Tabharfar tacaíocht teaghlaigh dóibh siúd i gcóiríocht éigeandála trí thréimhse teaghlaigh lasmuigh den láthair a sholáthar lena n-áirítear súgradh, obair baile, saoráidí cócaireachta agus níocháin agus tacaíocht tuismitheoirí.
  • Ceapfaidh Tusla foireann shonrach chun rochtain a fháil ar sheirbhísí tacaíochta teaghlaigh agus leasa leanaí atá riachtanach agus chun aon deacrachtaí a thagann chun cinn do leanaí maidir le rannpháirtíocht scoile a bhainistiú.
  • Tabharfar aghaidh ar riachtanais chothaitheacha teaghlach agus leanaí.
  • Cuirfear cur chuige comhleanúnach chun cinn idir oideachas, sláinte (lena n-áirítear altranas sláinte poiblí) agus Tusla chun freastal ar riachtanais atá ag teaghlaigh gan dídean, trí na Coistí Seirbhíse reatha do Leanaí agus do Dhaoine Óga a úsáid.
  • Cuirfear treoir sábháilteachta/cód deonach i gcomhair sábháilteacht leanaí i gcóiríocht éigeandála le chéile freisin agus déanfar athbhreithniú orthu. Soláthrófar áis nua le cóiríocht do mhná atá ag iompar clainne atá gan dídean.

Daoine Óga a Fhágann Cúram an Stáit

Ar feadh 2016 - 2017 oibreoimid lena chinntiú go ndéanfar daoine óga a fhágann cúram an Stáit agus atá i mbaol easpa dídine a aithint agus go bhfreastalófar orthu trí thithíocht iomchuí agus trí thacaíochtaí eile dá gcuid riachtanais.

Foréigean Baile

Soláthróidh Tusla spásanna dídine éigeandála breise d’íospartaigh an fhoréigin baile agus tabharfaidh DHPCLG treoir d’údaráis tithíochta maidir leis an ról atá siad in ann a ghlacadh chun tionóntachtaí nua, neamhspleácha a fháil. Beidh an soláthar sin le fáil thar 2016 - 2017.

Príosúnaigh

Feabhsóimid agus cuirfimid nósanna imeachta náisiúnta agus socruithe idirghníomhaireachta i bhfeidhm lena chinntiú nach bhfágfaidh príosúnaigh, lena n-áirítear ciontóirí gnéis, an príosún agus gan aon dídean acu.

Feachtas Feasachta Náisiúnta

In 2017 forchéimneofar feachtas feasachta náisiúnta, dírithe ar theaghlaigh agus ar dhaoine aonair a bhfuil imní orthu, nó i mbaol a gcuid tithe a chailleadh. Leathnófar ar bhonn náisiúnta Seirbhís um Chosaint Tionóntachta Threshold ar bhonn náisiúnta.

Riaráistí Morgáiste

Iarrfaimid ar an mBanc Ceannais measúnú a dhéanamh ar réitigh athstruchtúraithe inbhuanaithe reatha i measc gach iasachtóir agus aonán neamhbhainc atá ag feidhmiú in Éirinn agus cinnteoimid go bhfuil réitigh athstruchtúraithe inbhuanaithe ar fáil d’iasachtaithe anásta.

An tSeirbhís um Réiteach Riaráistí Morgáiste

Tabharfaimid rochtain ar shainchomhairle dlíthiúil agus airgeadais neamhspleách do dhaoine atá dócmhainneach agus a bhfuil riaráistí tromchúiseacha morgáiste acu ar a dtithe. Cinnteoimid freisin go mbeidh duine dócmhainneach atá i mbaol a theach a chailleadh in ann comhairle neamhspleách a rochtain a chuideoidh leis na roghanna is fearr atá aige, chun filleadh ar shócmhainneacht a aithint – agus tabharfar tús áite don rogha fanacht ina theach féin, nuair is rogha inbhuanaithe é sin.  Tá sonraí seolta ag an tSeirbhís Abhaile anseo. In 2017 oibreoidh an Rialtas leis an mBanc Ceannais lena chinntiú go dtugann an Cód Iompair ar Riaráistí Morgáiste creat láidir cosanta tomhaltóirí d’iasachtaithe atá ag streachailt lena n-aisíocaíochtaí morgáiste.

Cíos in ionad Morgáiste

Scrúdóimid an chaoi ar féidir an scéim Cíos in ionad Morgáiste a fheabhsú chun freastal do bhreis teaghlach, agus déanfaimid iniúchadh ar shamhlacha malartacha chun aonaid a cheannach, lena n-áirítear socruithe léasaithe fadtéarmacha. Rinneadh athbhreithniú ar an scéim seo agus tá na sonraí anseo.

Dlús a chur faoi Thithíocht Shóisialta

Tuilleadh Tithe a Thógáil

An Earnáil Chíosa a Fheabhsú

Tithíocht Reatha a Úsáid